ساخت فیلم صنعتی این کارخانه بیسکویتسازی. در منطقه برموندزی لندن (Bermondsey) به تصویر کشیده شده است و روند تولید بیسکویت را از ورود مواد اولیه تا مرحلهٔ بستهبندی نشان میدهد. 1ScreenOnline – Visit to Peek Frean and Co.’s Biscuit Works, A (1906)هدف این مقاله بررسی ابعاد مختلف این فیلم است: زمینه تاریخی، ساختار تصویری-فرمی، اهمیت صنعتی و مستند و نیز آثار و بازتاب آن.
زمینه تاریخی و صنعتی
شرکت پیک فِرین و شرکا. در سال ۱۸۵۷ در لندن تأسیس شد و به سرعت به یکی از پیشروان تولید بیسکویت در بریتانیا تبدیل گردید. کارخانهٔ اصلی آنها در منطقهٔ برموندزی واقع بود که به سبب فعالیت این شرکت لقب «بیسکویتتاون» (شهر بیسکویت) به آنجا داده شد. در چنین زمینهای، ساخت این فیلم مستند تولید کارخانهای به منزلهٔ شفافسازی و تبلیغ فرایند تولید صنعتی در آغاز قرن بیستم بود: مستندی از نظم، ماشینآلات، کار نیروی انسانی مردان، زنان، حتی نوجوانان و ترکیب آنها با فناوری بخار.
بنابراین، فیلم را میتوان محصولی از عصر تولید انبوه و کارخانهای دانست که میکوشد فرآیند را به شکلی «نمایشی» ثبت کند.
تحلیل ساختاری و محتوایی
در ساختار این فیلم مستند صنعتی همهٔ مراحل تولید بیسکویت را نشان دهد از تحویل مواد اولیه، تولید بخار، قالبگیری خمیر و پخت بیسکویت گرفته تا بستهبندی و توزیع نهایی و این کار را با تمرکز بر جنبههای مکانیکی و فیزیکی انجام میدهد. در سراسر فیلم، تمرکز عمدتاً بر ماشینآلات است و کارگران کارخانه بهصورت چرخدندههای کوچکی در یک سامانهٔ عظیم به تصویر کشیده میشوند.
در یک صحنه، کارگران مرد در اتاق دیگ بخار مشغولاند تا نیروی بخار برای ماشینآلات فراهم شود؛ سپس خمیر به دیگهای بزرگ منتقل میشود، توسط ماشین فرمدهی میشود، برش میخورد و در پایان کارگران جوان زن مشغول بستهبندی میشوند. تمام این صحنهها در کارخانهٔ پیک فِرین واقع در خیابان کیتنز رود، برموندزی فیلمبرداری شدهاند؛ کارخانهای که تا سال ۱۹۷۰ فعال بود.
فیلم همچنین صحنهای از خروج شمار زیادی از کارگران از دروازۀ کارخانه در ساعت استراحت نشان میدهد که حرکت جمعی نیروی کار را ثبت میکند، و در پایان نیز خودروها و ارابههای اسبکشش بار بیسکویتها را ترک میکنند. از نظر فرم، فیلم صامت (بیصدا) و گوینده ندارد و سیاه-سفید است، و بیشتر به صورت «نمایش فرایند» بنا شده تا قصهگویی یا شخصیتمحوری. این امر آن را به مثابه «فیلم کارخانهای» (factory film) تبدیل میکند و از این منظر، اهمیت ویژهای دارد. مدت زمان این فیلم صنعتی ۳۰ دقیقه است و به خوبی تدوین شده است.
اهمیت مستند و تبلیغاتی
این فیلم نه تنها مستندی از زندگی کارخانه و تولید است، بلکه کارکردی تبلیغاتی نیز داشته است: شرکت پیک فِرین و شرکا. با نشان دادن مراحل دقیق تولید خود، اعتماد مخاطب به کیفیت محصول را تقویت میکرد. مثلاً در توضیح سایت آرشیو، ذکر شده است که این «یکی از نخستین نمونههای باقیمانده از فیلمی است که صنعت بریتانیا را مستندسازی میکند».
به این ترتیب، فیلم هم سند تاریخی و هم ابزار بازنمایی صنعتی و کارگاهی است که تصویر «مدرن بودن» کارخانه را به نمایش میگذارد کارخانهای که با ماشینآلات، نیروی کار سازمانیافته، نظم و بهرهوری کار میکند. همچنین از نظر تاریخ سینما، این اثر نمونهای قابل توجه از سبک «بیان فرایند» (process film) است که بعدها در مستندهای صنعتی و آموزشی متداولتر شد.
بازتابهای فرهنگی و تاریخی
با گذشت زمان، این فیلم به یکی از منابع مهم برای بررسی تاریخ صنعت، نیروی کار، فناوریهای تولید و شرایط کارخانهای اوایل قرن بیستم بریتانیا تبدیل شده است. آرشیو دانشگاه برایتون، در توضیح فیلم، به جنبههایی چون «نوجوانان مشغول به کار»، «زنانی که بیسکویت بستهبندی میکنند»، و «حرکت نیروی کار در بیرون کارخانه» اشاره میکند. 2ScreenArchiveBrighton – A Visit to Peek Frean and Co. Biscuit Works همچنین، خود کارخانه پیک فِرین و شرکا. بعدها موضوع مستند دیگری نیز شد: مثلاً مستند «مسیرهای قدیم، مسیرهای جدید» (۱۹۸۸) که تعطیلی کارخانه را ثبت کرد.
در سطح شهری نیز، منطقهٔ برموندزی که کارخانه در آن واقع بود، به سبب فعالیت شرکت لقب «بیسکویتتاون» یافت و این فیلم بخش مهمی از مستندسازی هویت صنعتی آن منطقه است.
نتیجهگیری
در پایان، فیلم «بازدید از کارخانه بیسکویتسازی پیک فِرین و شرکا» نه صرفاً یک مستند کارخانهای ساده، بلکه اثری است که هم به عنوان سند صنعتی بریتانیا در اوایل قرن بیستم اهمیت دارد و هم به عنوان نمادی از چگونگی نمایش تولید، نیروی کار و مدرنیته در سینما. برای پژوهشگران تاریخ صنعتی، فیلم و کارگران، و نیز علاقهمندان تاریخ سینما، این اثر فرصتی فراهم میکند تا رابطهٔ میان صنعت، فناوری و تصویرسازی را بهروشنی مشاهده کنند.
منابع
- 1ScreenOnline – Visit to Peek Frean and Co.’s Biscuit Works, A (1906)
- 2ScreenArchiveBrighton – A Visit to Peek Frean and Co. Biscuit Works